مشاوره و مهارت زندگی : آسیبشناسی قضاوت

آسیبشناسی قضاوت
اگر بخواهیم از بعد آسیبشناسی به مفهوم قضاوتکردن بپردازیم، شاهد این حقیقت هستیم که ما همواره در حال رصدکردن، ارزیابی و قضاوتکردن دیگران هستیم.
به عبارت ایرانیتر، میتوان گفت ما همواره در حال نیتخوانی دیگران هستیم. جدا از اینکه این موضوع را بهعنوان امری خوب یا نادرست فرض کنیم، ابتدا بهتر است به پاسخ این پرسش برسیم که چرا ما به قضاوتکردن و نیتخوانی نیازمند هستیم؟ چرا باید مدام به سوی دیگران نگاه کنیم؟ یکی از ویژگیهای فرهنگی [برخی از] ما ایرانیها [و البته نه فقط ایرانیها!] این است که دلیل بسیاری از مشکلات را به عوامل بیرونی نسبت میدهیم.
در واقع، در دنیایی خارج از دنیای درونیمان دنبال علت بروز مشکلاتمان هستیم. در این نوع تعریف از قضاوت، قضاوتکردن میتواند به نوعی دفاع روانی باشد. در این نوع قضاوت فرد با متهم کردن دیگری یا جستجو و کنکاش برای یافتن عیب و ایراد در دیگری، خود را از معرض انتقاد و عیبجویی دور نگه میدارد تا خود را در نظر فرد مقابلش و دیگرانی که چون خودش او را قضاوت خواهند کرد محق جلوه دهد . این بازتاب نوعی ناامنی است که اغلب ما حس میکنیم. مصداق آن ضربالمثل معروف ایرانی است که میگوید: «دست پیش را گرفت که پس نیفتد».
قضاوتکردن هم نوعی دست پیش را گرفتن است. به این معنا که وقتی فرد احساس میکند در فضایی قرار گرفته که زیر ذرهبین نگاه و قضاوت افراد دیگر قرار دارد و ممکن است حریم شخصی او تحت تعدی قرار بگیرد، پیشدستی میکند تا با ارزیابی و کنکاش در مورد دیگران نگاه انتقادآمیز را از خود دور کند و نگاهها را متوجه شخص دیگری کندو به قولی دیگری را سپر بلای خود قرار می دهد .